Cornelis Haga (1578-1654) was de eerste ambassadeur voor de Republiek der Verenigde Nederlanden in Istanbul, in die tijd ook Constantinopel genoemd: van 1612 tot 1639.

Haga werd in 1578 geboren in Schiedam als tweede zoon in een welvarende familie. Na zijn studie rechten aan de Universiteit van Leiden werd hij advocaat bij het Hof van Holland. In deze functie werd Haga in 1609 naar Zweden gestuurd voor een diplomatieke missie om twee gekaapte schepen terug te halen. Deze missie liep erg voorspoedig en legde de basis voor zijn tweede missie, namelijk het opzetten van diplomatieke contacten in Istanbul.

Op 17 maart 1612 kwam Haga aan in Istanbul en werd daar ontvangen door Halil Pasha, de grootvizier van de sultan. Halil Pasha had gezien dat de Nederlandse scheepvaart groeide, en voorzag daarom voordelen van een bondgenootschap met Nederland.

Halil Pasha vertelde Haga precies wat er verwacht werd van een buitenlandse vertegenwoordiger door de Ottomaanse regering. Dure cadeaus moesten worden meegenomen voor de sultan. Hier tegenover stond dat hij zelf ook veel cadeaus in ontvangst zou mogen nemen en dat er positief op zijn verzoeken zou worden geantwoord. Vooral van een ambassadeur die voor het eerst op bezoek bij de sultan kwam, werd verwacht dat hij deze zaken in acht zou nemen om zo de sultan voor zich in te nemen.

Haga legde onder leiding van Halil Pasha bezoeken af aan hoge functionarissen in Istanbul. Franse, Engelse en Venetiaanse vertegenwoordigers werkten Haga tegen om hun eigen handel te beschermen. Omdat Halil Pasha goede constacten had, lukte het hem om voor Haga een ontvangst in het Topkapι Paleis en ontmoeting met sultan Ahmed I te arrangeren.

De ontmoeting vond plaats op 1 mei 1612. De sultan was positief over de cadeaus die Haga voor hem had meegenomen. Haga kreeg van de Ottomaanse regering de capitulatie van Nederland. Dit betekende dat Nederland positieve rechten kreeg en dat Nederlanders voortaan vrij konden handelen onder Nederlandse vlag. Het jaar 1612 wordt nog altijd gezien als het begin van de diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Turkije.

Foto 1: Cornelis Haga (1578-1654). Nederlands gezant bij het Turkse hof, anoniem, datering ca. 1645, te zien in het Rijksmuseum (objectnummer SK-C-1225).
Foto 2: Cornelis Haga, Nederlands gezant bij het Turkse hof (1612-1639), Michiel Jansz. van Mierevelt?, datering 1645, particuliere collectie.